Λαμβάνετε τα άρθρα κάνοντας Like!


Ψυχολογικός Φάρος
alkoolismos

e-Psychology Magazine

Όσα πρέπει να γνωρίζετε για τις Αυτοτραυματιστικές συμπεριφορές

Ένα φαινόμενο που έχει εμφανιστεί, κυρίως, τις τελευταίες δύο δεκαετίες και ταλανίζει τους νέους ανθρώπους και, ιδιαίτερα, τις νεαρές γυναίκες, είναι ο αυτοτραυματισμός. Στην Ελλάδα μπορεί να μην είναι τόσο σύνηθες ή να μην αναφέρονται πολλά περιστατικά αλλά στην Αμερική είναι ευρέως διαδεδομένος. Ο αυτοτραυματισμός αφορά, όπως δηλώνει και η ίδια η λέξη, την βλάβη του εαυτού, με διαφορετικούς τρόπους και μέσα. Περιλαμβάνει την πρόκληση τραυμάτων στο σώμα με αιχμηρά αντικείμενα, χτυπήματα, καψίματα και την λεγόμενη τριχοτιλλομανία (όπου το άτομο τραβάει τρίχες από την κεφαλή και, σπανίως τα φρύδια και τα βλέφαρα και, σε λιγότερες περιπτώσεις, προχωρά και σε τριχοφαγία).

Οι λόγοι που οδηγούν σε τέτοιες αυτοτραυματιστικές συμπεριφορές είναι καθαρά ψυχολογικοί: το άτομο έρχεται αντιμέτωπο με έντονα αρνητικά συναισθήματα και προσπαθώντας να βρει μια εναλλακτική λύση από το να βιώσει τον ψυχικό πόνο στρέφεται στο σωματικό- φυσικό. Τα πιο συνηθισμένα αισθήματα που ωθούν κάποιον να προβεί σε αυτοκαταστροφικές ενέργειες είναι άγχος, φόβος, θλίψη, μοναξιά, πανικός, μπερδεμένη σεξουαλικότητα, ενοχή, απόρριψη και μίσος για τον εαυτό. Το μη εκφρασμένο συναίσθημα πυροδοτεί τον πάσχοντα να ξεσπάσει κάπου και επιλέγει τον ίδιο του τον εαυτό, άλλες φορές για λύτρωση και άλλες για τιμωρία.

Η πιο συχνή περίπτωση που ο αυτοτραυματισμός λαμβάνει χώρα είναι για να μετατοπιστεί η προσοχή στο φυσικό σωματικό πόνο, όπως αναφέρθηκε παραπάνω, και να μειωθεί ο ψυχικός. Άλλοι άνθρωποι το κάνουν καθαρά τιμωρητικά για να «δώσουν ένα μάθημα» στον «άχρηστο» και «κακό» εαυτό τους γιατί, όπως αναφέρουν οι ίδιοι, τους αξίζει. Υπάρχουν φορές που η επιβολή στο σώμα δημιουργεί μια αίσθηση ελέγχου, ειδικά όταν ο δρων αισθάνεται ανήμπορος σε άλλους τομείς της προσωπικής και επαγγελματικής του ζωής. Δημιουργεί, δηλαδή, μια ψευδαίσθηση κυριαρχίας στο άτομο, την οποία έχει ανάγκη.

Εν συνεχεία, δεν είναι λίγοι και όσοι αυτοτραυματίζονται προκειμένου να νιώσουν ένα οποιοδήποτε συναίσθημα, ακόμα και δυσάρεστο, απογοητευμένοι από την κενότητα και τη συναισθηματική νάρκη που παρατηρούν μέσα τους. Τέλος, ενίοτε, απώτερος σκοπός για τα άτομα που αυτοτραυματίζονται είναι και το να τραβήξουν και την προσοχή των άλλων με τέτοιες πράξεις. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της κατηγορίας είναι έφηβοι που αισθάνονται παραμελημένοι από τους γονείς τους και προβαίνουν στην αυτοκαταστροφή για να τους προσέξουν οι σημαντικοί άλλοι και, ενδεχομένως, για να τιμωρήσουν τον «αδιάφορο» γονέα.

Αξίζει να αναφερθεί πως υπάρχει και μια ακόμα εκδοχή για το φαινόμενο του αυτοτραυματισμού: λέγεται ότι αμέσως μετά τον τραυματισμό απελευθερώνονται ενδορφίνες που δρουν όπως η μορφίνη, μειώνοντας τον φυσικό πόνο. Μάλιστα, στον αντίποδα, δημιουργούν και ένα έντονο αίσθημα ευφορίας, όμοιο με εκείνο που αισθάνονται οι χρήστες ουσιών και οι αθλητές μετά από έντονη άσκηση. Γι΄ αυτό πολλά άτομα αναφέρουν πως η δραστηριότητα αυτή είναι εξαιρετικά εθιστική και δυσκολεύονται πολύ να σταματήσουν.

Αυτό που θα πρέπει να σημειωθεί είναι πως ο αυτοτραυματισμός δεν στοχεύει στην αυτοκτονία. Το άτομο δεν επιθυμεί να δώσει τέλος στη ζωή του αλλά προσπαθεί να μειώσει τον ψυχικό του πόνο και να αποφύγει τα δυσάρεστα συναισθήματα που το βασανίζουν. Πρόκειται, με άλλα λόγια, για προσωπική στιγμιαία κάθαρση/ λύτρωση και όχι για απόπειρα αυτοκτονίας. Αυτό, βέβαια, σε καμία περίπτωση δε σημαίνει πως οι ενέργειες αυτές δεν είναι και απειλητικές για την υγεία και για την ίδια τη ζωή. Άλλωστε, δεδομένου ότι αυτός που αυτοτραυματίζεται έχει έντονα ψυχολογικά προβλήματα από τα οποία θέλει να ξεφύγει, παρόμοια προβλήματα και στρεσογόνοι παράγοντες μπορεί τελικώς να πυροδοτήσουν και απόπειρα αυτοκτονίας στο μέλλον.

Eνημερωθείτε για το ΝΕΟ Εκπαιδευτικό Σεμινάριο από το Κέντρο Δια Βίου Μάθησης Psychopedia με θέμα: “Αυτοτραυματισμός-Υποκατηγορίες συμπεριφοράς και Κατάλληλη Διαχείριση”. Σάββατο 21 Απριλίου 2018 – Ώρα: 12:00-14:00. Για περισσότερες πληροφορίες, μπορείτε να κάνετε κλικ στην παρακάτω εικόνα:

21/4/2018 Νέο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο: “Αυτοτραυματισμός-Υποκατηγορίες συμπεριφοράς και Κατάλληλη Διαχείριση”



Το πρόβλημα με τη σωστή αντιμετώπιση αυτού του φαινομένου είναι ότι δε γίνεται εύκολα αντιληπτό από τον περίγυρο του ατόμου. Επειδή πρόκειται για μια πράξη που προκαλεί μεγάλο αίσθημα ενοχής και ντροπής σε όποιον την κάνει, γίνεται στα κρυφά και, συνήθως δεν αποκαλύπτεται σε άτομα του στενού κύκλου. Κάποια σημάδια, όμως, που μπορούν να φανερώσουν αυτοτραυματισμό περιλαμβάνουν τα ρούχα με μακριά μανίκια (ακόμα και το καλοκαίρι), τις έντονες εναλλαγές στη διάθεση, συναισθηματική αστάθεια και δυσκολία διατήρησης στενών διαπροσωπικών σχέσεων. Επίσης, θα πρέπει να μας ανησυχεί εάν κάποιος εμφανίζει συχνά σημάδια από κοψίματα και καψίματα και τον βλέπουμε να τρίβει έντονα σημεία του σώματος του η να κουβαλάει επάνω του αιχμηρά αντικείμενα.

Όσον αφορά την αντιμετώπιση, δυστυχώς, δεν υπάρχει κάποια συγκεκριμένη θεραπεία αποκλειστικά για την αυτοτραυματική συμπεριφορά. Ίσως γιατί δεν πρόκειται για ξεχωριστή διαταραχή αλλά εμφανίζεται ως αποτέλεσμα άλλων ψυχικών διαταραχών ή προβλημάτων, όπως η οριακή διαταραχή της προσωπικότητας. Ο καλύτερος τρόπος δράσης είναι η επίλυση και η αντιμετώπιση των θεμάτων που οδηγούν το άτομο στο να βλάψει τον εαυτό του και, δευτερευόντως, στον ίδιο τον αυτοτραυματισμό. Συνήθως, στους νέους το βασικό ζήτημα είναι η κατάθλιψη που ακολουθείται από τις αυτοκαταστροφικές αυτές πράξεις και εκεί θα πρέπει να επικεντρώνεται ο εκάστοτε ειδικός ψυχικής υγείας. Η ψυχοθεραπεία φαίνεται απαραίτητη, τόσο η Ψυχοδυναμική προσέγγιση (για να επιλύσει το άτομο παλιές συγκρούσεις και παιδικά τραύματα που το βασανίζουν), όσο και η Γνωστική- Συμπεριφορική προσέγγιση (για να υιοθετηθούν πιο υγιείς συμπεριφορές και να αποβληθούν οι τοξικές ιδέες και στάσεις).

Καταληκτικά, ο αυτοτραυματισμός αποτελεί ένα ζήτημα που δεν πρέπει να ξεφύγει της προσοχής μας γιατί βασανίζει πολύ τους νέους ανθρώπους και εμφανίζεται όλο και περισσότερο στις μέρες μας, κυρίως σε κοπέλες, αλλά και σε αγόρια. Το άτομο που βιώνει τέτοια προβλήματα θα πρέπει να ξεπεράσει τις ενοχικές σκέψεις του και να ζητήσει βοήθεια. Αυτό είναι το πρώτο και σημαντικότερο βήμα προς τη βελτίωση. Κανείς δεν πρέπει να βασανίζει και να τιμωρεί το σώμα του και, σε καμία περίπτωση, δεν πρόκειται να υποχωρήσει οριστικά με τέτοιους τρόπους ο ψυχικός πόνος. Εάν αντιμετωπίζετε τέτοια προβλήματα ή γνωρίζετε κάποιον που παρουσιάζει τα συμπτώματα που αναφέρθηκαν μη διστάσετε να απευθυνθείτε σε κάποιον ειδικό. Η άμεση παρέμβαση κρίνεται πολύ σημαντική και, σε κάποιες περιπτώσεις, σώζει ακόμη και ζωές.


Tης Όλγας Κιμισκίδου Ψυχολόγος

https://www.huffingtonpost.gr/